2017-08-12

De Æmilio Probo et Cornelio Nepote

Aliquatenus miror, qui nuper nonnullos commentarios in Cornelii Nepotis opera editos perlegi, multa dicta esse de ejus genere scribendo, acerbas sententias in auctorem præcipue a Britannis esse latas, fere nihil de Æmilio Probo recentioribus a scholasticis esse dictum.

Nam, ut exemplum unum afferam, qui Pryzwansky 2010 percurrerit, multa discet de opinione, quam de Nepote præbuerunt scholastici medio sæculo vicesimo florentes: illum non potitum esse veræ facultatis Latine loquendi; more puerili et tædiosa repetitione scripsisse; erroribus abundare et nullam diligentiam historico (qui non fuit) dignam in vitis componendis adhibuisse.

At rarus est, qui sæculo vicesimo, nedum vicesimo primo, etiam mentionem faciat de Æmilio Probo, cui omnes codices manu scripti vitas (ab ea Miltiadis usque ad vitas ducum Carthaginiensium) adscribunt. Sæculo undevicesimo multi (Germani saltem: videas Rinckh 1841) disceptaverunt de hoc viro, utrum plagiarius opera Nepotis furatus esset et Theodosio imperatori mirum in modum inscio obtulisset, an fidelis scriba vel distinctor rationis interpungendi peritus librum quodammodo conservavisset, an breviator compendium sive eptiomen Nepotis litteris tradidisset, an imitator personam induxisset Nepotis, id quod videmus etiam interpretem (vel fictorem) Daretis Phrygii fecisse, qui sub nomine Nepotis epistolam ad Sallustium scriptam historiæ illi De excidio Trojæ inscriptæ præmiserit.

At difficile est credere tot et tantos scholasticos tam severa judicia in Nepotem sæculo vicesimo tulisse, si non revera liquet an Nepos ipse verus fuerit auctor vitarum, quæ Probo in omnibus codicibus adscribuntur. Nihilominus credendum est: et præcipue culpandi videntur Britanni. Dubito an opprobrio notior liber de litteris antiquis umquam scriptus sit quam iste Cantabrigiensis historia litterarum antiquarum, ubi Nepos ab Horsfall 1982 dicitur esse "ingenio pygmæus."

Neque apud Horsfall, qui acerbam istam sententiam (ad suam infamiam) divulgavit, mentio reperitur Æmilii Probi: sed iste vitas Catonis et Attici, quæ numquam sub Probi nomine circumferebantur sed omnibus scholasticis (etiam Germanis fastidiosis) revera Nepotis fuisse videntur, laudat ut meliores quam ceteras. Qui vult Nepotem propter alias vitas improbare, eundem decet saltem in annotatione animadvertere fieri posse ut Probus potius quam Nepos sit culpandus: sed numquam decet in commentariis in usum discipulorum et sub ægide universitatis studiorum edendis pygmæum vocare auctorem antiquum.


Horsfall, N. 1982. "Prose and Mime." In Kenney, E. ed. The Cambridge History of Classical Literature II: Latin Literature. Cantabrigia: Studiorum Universitas Cantabrigiensis. 286–94.

Pryzwansky, M. 2010. "Cornelius Nepos: Key Issues and Critical Approaches." CJ 105: 97–108.

Rinckh, G. 1841. "Prolegomena ad Aemilium Probum." In Roth, C. ed. Aemilius Probus De excellentibus ducibus exterarum gentium et Cornelii Nepotis quae supersunt. Basiliæ: Schweighhauserianus. i–clxii.

2017-08-07

De tragica vita mortalium, mulierum, discipulorum, et de Elegantia obscœna, et de medico plagiario

Video A.em hodie Jesuitam quendam castigavisse, qui de fluxu menstruo scripserat. Quod argumentum—videlicet de mulieribus, non tædiosis de Jesuitis loquor—jam erat mihi inspiciendum, primum propter amasiam, quæ ipsa artium tam medicinæ quam psychologicæ perita, cum dolores menstruos et animum muliebrem pervestigaret, quid olim scriptum esset scire voluit, deinde propter hilarem quendam medicum Haganum, cujus opera studium meum moverunt. Ille enim medicus non solum de fluxu menstruo ipse duodevicesimo sæculo scripserat sed etiam videbatur opera Gualteri Charletoni (qui Execitationes De œconomia animali anno 1681º ediderat) legisse. Itaque operae pretium videbatur ejusdem Charletoni Inquisitionem physicam De causis catameniorum (1685) inspicere. Mirum in modum ibi invenimus verba tristissima:

Quid est homo? somnium umbræ, respondet Pindarus. Quid est homo? simulacrum quoddam, dicet Sophocles. Quid est homo? ipsa calamitas, dicet Herodotus. Quid est homo? occasio miseriarum, dicet Philemon. Quid est homo? folium caducum, dicet Homerus. Quid est homo? imbecillitatis exemplum, temporis spolium, lusus fortunæ, mutationis imago, invidiæ et calamitatis trutina; præter illa, nihil aliud, nisi pituitæ aliquantulum et bilis, dicet et jam olim dixit Magnus Stagirita

Nec prima vice legimus eadem ipsa verba: nam Gualterus ille Charletonus videtur eum locum furatus esse ex Heinsii oratione De utilitate, quæ e lectione Tragœdiarum percipitur (¿1609–10?). At Charletonus tragicum et rhetoricum locum ampliavit et per paginas sic perrexit:

…qui proinde fertur jam tum morti vicinus, inter gemitus et suspiria hanc effudisse querelam: Fœde hunc mundum intravi, anxius vixi, perturbatus egredior. Quid sapientius, si dixit? aut quid verius, etiamsi non dixit? Quid est homo? ψυχάριον εἶ βαστάζον νεκρόν, inquiet Philosophorum, nedum Imperatorum sanctissimus Marcus Antoninus.

Et ita porro (quamquam debemus hic animadvertere non Marcum Aurelium illa verba Græca dixisse sed Epictetum, quem Imperator in quarto Ad semet ipsum laudavit) per paginas tendit Charletonus, qui tandem aliquando ad rem pervenit:

Nobis, qui Viri sumus, quique, nescio quibus sexûs nostri prærogativis, ac dotibus ingenii superbimus; nobis inquam, quid aliud non mater, sed veriùs noverca Natura tradidit, præter corpus fragile, infirmumque; ad animum et in molestiis anxium, et in timore humilem, et ad labores mollem?

Nec verò alia est fœminarum conditio: aut enim iisdem, quibus viri, aut parum certè diversis et molestiis, et angoribus vexantur. Nam et iisdem animi perturbationibus, mentisque erroribus objiciuntur: eoque miserior illarum status est, quo mollior natura, et ad propulsanda incommoda, calamitatesque perferendas infirmior. Permulta præterea in hoc genere sunt, quæ (decori ac verecundiæ causâ) reticere præstat, quam edere. Sed magna certè vel hoc uno nomine fœminarum miseria est, quòd dum viros in ærumnarum angustiis constitutos placido consuetudinis suæ solatio laborant sublevare; variasque tum conservandi, tum propagandi generis humani gratiâ, molestias sustinent; variis morbis obnoxiæ fiunt. Neque enim eos tantum morbos, quos viri, sæpe et ipsæ patiuntur: sed et plures, sed et peculiares sexuique nostro ignotos perferre coguntur. Hincque factum est, ut ex Deorum filiis et Antiquis, et Recentioribus haud pauci, ipsâ hac sequioris sexûs infelicitate humaniter commoti, peculiares libros de curandis mulierum morbis conscriberent.

Longe brevius Heinsius, qui tragicum animum non in mulieres sed in discipulos intendit:

[Quid est homo… et ita porro, usque ad Aristotelem.]

Hoc sive animal sive monstrum potius, cujus totus orbis ambitionem non capit, fletu spectatores salutat: neque oratione primas agit partes, sed lachrimis. Quam in spem a natura porro educatur. Prologum videtur: mutum hercules omnino, nisi quatenus vagire solet. Unde et infantem Latini, Græci νήπιον dixerunt. Donec tandem fari paulatim incipiat, et interpretatione linguæ, miseram conditionem suam ac fortunam, nondum quidem explicare (nam quis satis eam novit?) sed fateri tamen. Ita ad magistros ablegatur, quorum ferulis ac virgis patientiam indulget: sæpe truclulentos ac barbaros. Nam et hic Ajaces sunt qui flagra gestant, non in scena tantum. Rem tamen agi existimes. Literarum structuræ ac syllabarum, mox e verborum discuntur. Adeo, ut magno postea labore disciplinas discant, prius cum majore in linguis versantur. Sane hic Protasis tragœdiæ, hoc est, prima pars, ponatur.

At, ut ad Charletonum plagiarium revertamur: in secundo capite locum invenimus longum, ubi Latina explicantur partium muliebrium nomina.

Nec minorem apud Latinos reperire est admirandi hujus visceris nominum varietatem. Aliis enim cymba, et navis dicitur; ab intùs recondita cavitate: Κύμβος quippe Græcè, Hesychio interprete, signat κοῖλον μυχὸν, cavum recessum. Ad quam significationem facetè allusisse videtur Julia Augusti filia, quum dicebat, ideo se Agrippæ marito parere quàm simillimos liberos, quòd nunquam nisi plenâ navi vectores tolleret.

Qui eum locum totumque indicem vocabulorum ibi reperiendum inspexerit, ei statim in memoriam saliet Joannis Meursii (id est, Nicolai Chorieri) Elegantiarum Latini Sermonis sive Satyræ Sotadicæ (1678) colloquium secundum Tribadicon inscriptum, ubi fere eadem, nisi brevius, dicuntur. Sunt etiam alia comparanda: nam (ut unum tantum exemplum afferam) uterque auctor videtur putare vomerem ad membra muliebria spectare, cum fere omnes alii (ut Adams 1982: 24) malint id in membrum virile dici. Chorierus ante Charltenum scripsisse fertur, et Charletonum plagiarium jam deprehendimus brevem locum Heinsii surripientem atque amplificantem: quare videtur medicus ille doctus ac præstans vocabula sua furatus esse ex obscœno libro et valde Gallico.

2017-07-09

De usu horti

Cum paulisper usum horti cujusdam habeam, non displicet herbas quasdam, ut coriandrum atque ocimum, colere ut recentissimis condimentis utar ad cenas comparandas.

IMG 1523

Ocimum, quod in horto colui, hodie miscui cum arachidibus attritis quo illevi carnem gallinaceam.

IMG 1520

Qui hortus bene custoditur, ne quis avis herbas auferat.

IMG 1524

Nam ferox monstrum numquam longe ab horto abscedit, sed ad apricum locum dormitans de avibus devorandis somniat.

IMG 1527

Placet autem posse memet alere nec semper popinas ganeasque petere, etiamsi hortum per menses aliquot solum habebo.

2017-07-06

De Hesiodi monstris

Video per epistolas electronicas rogatum esse ubinam apud antiquos auctores Hesiodus diceretur de gryphis sive gryphibus (vocabulum enim γρύψ raro apud Romanos legitur) scripsisse.

Cum nihil aliud habeam quod faciam, hic respondebo: auctorem hujus opinationis esse inter scholiasticos quærendum. Nam ad versus 801–806 Æschyli Promethei vincti inter scholia vetera hæc legimus:

τοιοῦτον μέν σοι] Τοιοῦτον μέν σοι λέγω τοῦτο ἄξιον φυλάξασθαι. ἄλλην δὲ μάθε δυσχερῆ καὶ κακίστην ὀψιν· φύλαξαι δὲ καὶ πρόσσχες μήπως ἀπέλθῃς ἔνθα εἰσὶν οἱ ἀκραγεῖς κύνες, ἤγουν οἱ γρῦπες, οἱ ἀεὶ κρώζοντες λίαν, ἢ κράζοντες· περὶ ὧν Ἡσίοδος πρῶτος ἐτερατεύσατο. φύλαξαι δὲ καὶ τὸν μουνῶπα στρατόν (ἤτοι τὸν μονόφθαλμον) τὸν Ἀριμασπόν, τὸν ἐν τοῖς ἵπποις βαίνοντα (ἤτοι τὸν πολεμικόν), οἵτινες οἰκοῦσι περὶ τὶ νᾶμα τοῦ πόρου (καὶ τοῦ ὁρισμοῦ) τοῦ Πλούτωνος. Πλούτων δέ ἐστι ποταμὸς Αἰθιοπίας· οὕτω δὲ λέγεται ἀπὸ τοῦ πολὺν ἐκεῖσε καταρρεῖν τὸν χρυσόν.

Herington, C. 1972. The Older Scholia on the Prometheus Bound. Lugduni Batavorum: Brill.

De tædio

Diu tacui, qui nihil boni nec novi referendum haberem. Hodie quoque nihil boni accidit, sed facere non possum quin animadvertam res nuper aliquatenus pejores fieri videri.

Dum ego rædam tute ac sine periculo per viam principalem moderor, custos quidam publicus, cui nulla alia videntur fuisse negotia, pone me lampadibus lucentibus appropinquavit. Qui dixit me nimis celeriter vehi. Stultus iste (et fortasse communista?) vix intellegere videtur memet numquam nimis celeriter progredi, sed alios potius homines omnes circum me nimis lente ac cunctanter tamquam testudines repere. In jus igitur ambulandum est mihi ut coram judice causam dicam. Nescio an more Ciceronis alterum quendam in foro stantem subito accusem, an more potius declamatorum philosophiam exponem parum ad rem attinentem donec judex animo confuso turbatus me absolvat.

Quoniam nihil aliud fit, imagines apponam.

fons

Æstas in regione meridionali florida est ac æstuosa (ut de nomine anni temporis facile exspectaveris).

IMG 0444

Hac in imagine animus meus depingitur.

IMG 0451

Hac in imagine animus tuus depingitur.

IMG 0454

Nescio cujus animus hic depingatur, sed manus meas abstinebo.

2017-02-12

Decem Leges Discipulorum

  1. Qui natus es fessus ideo vives ut quiescas.
  2. Diliges lectum tuum tamquam te ipsum.
  3. Quiesces interdiu, ut noctu dormias.
  4. Noli laborare. Labor enim est mors.
  5. Si quem videris quiescentem, eum adjuvabis.
  6. Laborabis minus quam poteris, et quodcumque poteris alteri delegabis.
  7. In umbra salus: nemo enim umquam mortuus est quiescendo.
  8. Labor ægritudinem affert: noli igitur juvenis mori.
  9. Si forte volueris laborare, parumper sedebis, exspectabis, videbis: sic resipisces.
  10. Si homines videris cenantes bibentesque, adibis; quodsi homines videris laborantes, abibis, ne eos turbes.

2017-01-15

De Valahfridi prælectionibus rhetoricis

Summo cum gaudio nuper didici Valahfridum illum, lampadem Germanorum eruditionis, cujus lumine non solum discipuli Monacenses sed omnium gentium studiosi ad litteras antiquas colendas adducuntur, septimam jam seriem prælectionum per rete nuperrime divulgasse. Quibus orationibus tractantur Quintiliani Institutio Oratoria, opus non solum lectu sed etiam explicatione dignissimum. Quare etiam gaudeo, quod ratione "Podcast" vulgo dicta prælectiones posse auscultari:

De arte rhetorica secundum Quintiliani Institutionem oratoriam